• Contact Us
    +8428 6685 3317
  • Our Address
    202 Hoang Van Thu, Phu Nhuan, HCMC
  • Working Hours
    Mon - Sat 8.00 - 17.00

Công nghệ tài chính Fintech là gì? Fintech Việt Nam 2020 | FinFan

Fintech là gì? Điều gì khiến fintech trở thành một gã khổng lồ chỉ trong thời gian ngắn. Đây là một bài viết rất chi tiết về khái niệm, vấn đề liên quan đến fintech và thị trường fintech Việt Nam. Hãy đọc để hiểu về công nghệ tài chính, những công ty fintech nào được đánh giá cao nhé!

Khái niệm về Fintech

Sự thật về những lời đồn mang tên Fintech

Nguồn gốc xuất hiện fintech: Đầu thế kỷ 21, khi mọi sự phát triển gắn liền với công nghệ thông tin và internet. Mọi khó khăn về khoảng cách, kỹ thuật đều được giải quyết, công nghệ thông tin len lỏi đến từng ngành nghề, lĩnh vực trên toàn thế giới.

Đi theo xu thế phát triển chung của xã hội, tài chính - ngân hàng cũng chọn hướng đi công nghiệp hóa, hiện đại hóa từ việc ứng dụng công nghệ thông tin vào mô hình kinh doanh nguyên bản trước đó. Một bộ máy vận hành hoạt động thông minh hơn, sản phẩm đa dạng, tối ưu hơn chính là kết quả cho sự bứt phá này.

Khủng hoảng kinh tế 2008 chạm đáy khó khăn là thời điểm hàng loạt các startup ra đời, họ dấy lên cuộc cách mạng về công nghệ trong lĩnh vực tài chính, thay đổi toàn bộ “bộ máy cồng kềnh” trước đó của ngân hàng nói riêng và thị trường tài chính nói chung.

Và thành tựu đó đã tạo nên thuật ngữ mới trong ngành fintech.

→  Fintech = Finance (tài chính, tiền tệ) + Technology (công nghệ)

Câu trả lời đúng nhất của “Fintech là gì”

Fintech là viết tắt của cụm từ “financial technology” công nghệ tài chính. Fintech được hiểu chính xác là là ứng dụng những cải tiến sáng tạo, thông minh của công nghệ thông tin vào trong các hoạt động dịch vụ tài chính.

Trước đây, khái niệm fintech chỉ được dùng để nói về hệ thống xử lý dữ liệu (back-end) của các tổ chức tài chính, thương mại trong việc thiết lập mạng lưới người dùng cuối. Nhưng thuật ngữ này được mở rộng ra vào cuối thập kỷ đầu thế kỷ 21 để nói về bất kỳ những sáng tạo công nghệ thúc đẩy phát triển lĩnh vực tài chính, bao gồm cả ngân hàng bán lẻ, đầu tư hay thậm chí là cả tiền ảo - tiền điện tử.

Công nghệ tài chính Fintech là gì

Sản phẩm chính của Fintech

Một công ty công nghệ triển khai xây dựng nền tảng công nghệ trong tài chính số, fintech hay một công ty, ngân hàng áp dụng công cụ kỹ thuật số, công nghệ vào hoạt động tài chính của họ đều được gọi là fintech. Tuy nhiên hai công ty này khác nhau về chức năng và đối tượng nên fintech được chia thành 02 nhóm:

→  Nhóm thứ nhất - phục vụ người tiêu dùng:  các sản phẩm, dịch vụ phục vụ cho người tiêu dùng, các giải pháp kỹ thuật số, công nghệ để cải thiện các giao dịch thanh toán, vay tiêu dùng, cho mượn, tài trợ hay đầu tư.

→  Nhóm thứ hai - Back-office: là các công ty công nghệ giữ vai trò hỗ trợ back-office cho các định chế tài chính.

Từ đó, fintech chia nhỏ ra thành nhiều dịch vụ, sản phẩm cơ bản như thanh toán, cho vay, chuyển tiền, đến mở rộng như  cho vay ngang hàng (peer to peer lending), gọi vốn cộng đồng (Crowdfunding), tư vấn tài chính cá nhân (Personal Finance), tiền tệ số (Crypto Blockchain), công nghệ bảo hiểm (Insurance-Tech), quản trị dữ liệu (Data Management),…

Điều khiến Fintech bùng nổ

Fintech 4.0 dẫn đầu

Là sự kết hợp hoàn hảo nhất từ công nghệ 4.0 và fintech, fintech 4.0 chính là giải pháp tiên tiến nhất cho ngành tài chính ngân hàng. Mang đến nhiều tiện ích tài chính  thông minh thông qua sự phát triển công nghệ toàn diện cho con người. 

  • Xóa bỏ khoảng cách địa lý, thời gian, giúp tiền đi mọi nơi nhanh hơn, an toàn hơn. Các công ty fintech chọn giải pháp đầu tư lớn cho công nghệ thông tin, giảm thiểu đầu tư về cơ sở hạ tầng cũng đủ đem lại kết quả tốt nhất, đủ phục vụ nhu cầu người tiêu dùng khắp mọi nơi.
  • Phục vụ nhu cầu người dùng toàn diện nhất: chi phí giảm, thời gian giảm, rủi ro giảm và hiệu suất tăng.
  • Các doanh nghiệp tài chính thu lợi lớn từ tình hình dân số am hiểu và yêu thích sử dụng các thiết bị di động thông minh, máy tính.
  • Hỗ trợ đầu tư cho các công ty khởi nghiệp có triển vọng, đặc biệt là những dự án khởi nghiệp fintech.
  • Nhà Nước hỗ trợ các công ty fintech có điều kiện phát triển tốt, giảm rào cản, ràng buộc, pháp lý.

Tiềm năng rộng mở của công nghệ tài chính fintech

Công nghệ 4.0 phát triển cũng là bước đà giúp fintech ngày càng được mở rộng. Nhiều sáng kiến sáng tạo trong fintech có tầm ảnh hưởng thiết yếu đến các ngành nghề liên quan như thương mại điện tử, ngân hàng hay các sản phẩm tài chính.

Sự trỗi dậy của fintech đánh dấu một bước ngoặt quan trọng với lĩnh vực tài chính, nó tái định hình ngành này song song đó là tạo ra các giải pháp mới ưu việt hơn.

Fintech 4.0 phát triển trên thế giới

Sử dụng công nghệ mới tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), phân tích và dự đoán hành vi tiêu dùng, phân tích dữ liệu, mô phỏng thói quen để đưa ra quyết định cả người dùng khiến giá trị của công nghệ tài chính ngày một tăng cao. Không chỉ thu hút người dùng bằng cách giúp họ quản lý chi tiêu, giảm thời gian giao dịch, fintech còn giúp tiết kiệm trong vô thức tốt hơn. Vậy nên, trí tuệ nhân tạo (AI) nằm ở trung tâm của hầu hết các nền tảng Fintech và sẽ tiếp tục thúc đẩy sự đổi mới trong lĩnh vực này. Đưa ra khả năng quyết định chuẩn xác về dữ liệu và tự động hóa quy trình làm việc sẽ là những mục tiêu hàng đầu của các công ty tài chính (fintech) trong năm 2020.

 Trong năm 2018, các công ty Fintech được hỗ trợ từ quỹ đầu tư mạo hiểm đã huy động được hơn 40 tỷ đô la Mỹ vốn và gần một nửa trong số này là ở Trung Quốc. 

Tốc độ tăng trưởng cao này sẽ tiếp tục ở khắp thế giới chứ không chỉ riêng châu Á, nơi những người mới đến như Fintech sẽ có cơ hội tốt để bứt phá. Sự kết hợp giữa chính sách cởi mở của chính phủ và lĩnh vực ngân hàng sẽ chứng kiến nhiều đổi mới thay đổi bộ mặt tài chánh.

Tác động lớn của Fintech sau sự trỗi dậy

Sau sự bùng nổ, fintech mang lại nhiều tác động lớn tới thị trường tài chính, đặc biệt là ngân hàng. Hầu hết trong số chúng là những tác động tích cực, tuy nhiên ở một phân khúc khác, fintech chính là nguy cơ phá hủy đối ngành nghề, lĩnh vực trong đó có ngân hàng.

  • Ngân hàng “không giấy”

Với ngành tài chính truyền thống, sự phổ biến và nhân rộng của xu hướng fintech chính là thách thức vô cùng lớn. Fintech xây dựng trên nền tảng hạ tầng “không chi nhánh”. Song ngân hàng hay các tổ chức tài chính khác lại cần sự giúp sức rất lớn từ các chi nhánh. Dịch vụ truyền thống luôn phải cân não giữa hai sự lựa chọn rút hay giữ lại các chi nhánh và đồng thời đẩy mạnh nền tảng công nghệ trong từng sản phẩm, định chế tài chính.

  • “Bỏ lớp áo cũ”, sản phẩm fintech ngày một thông minh và đa dạng hơn

Vẫn là sự mệt mỏi của hệ thống các ngân hàng khi fintech “bùng nổ”. Xu thế thay đổi, những sản phẩm của kỹ thuật số như mạng xã hội, ngân hàng kỹ thuật số, mobile-banking, các nền tảng bán hàng qua internet,... ngày càng được ưu tiên. Chọn lựa sản phẩm phù hợp xu thế sẽ là quyết định quan trọng của các ngân hàng.

  • Thị phần của các ngân hàng giảm sâu

Thể hiện rõ nhất là hình ảnh “các ngân hàng đứng ngoài cuộc chơi tiền ảo Bitcoin lớn nhất thế giới, một loại tiền ảo có quy mô trở thành bá chủ của ngày tiền kỹ thuật số".

  • Chuyển giao lao động

Thay vì ưu tiên các nhân viên từ các ngân hàng, tổ chức tài chính, bảo hiểm hay các công ty chứng khoán, fintech tuyển dụng cho mình những ứng viên công nghệ thông tin. Nguồn lao động chất lượng cao được đánh giá cao hay không là nhìn vào cơ cấu nhân sự IT.

  • Ứng dụng công nghệ cao

Sử dụng công nghệ thông minh Big Data để phân tích hành vi khách hàng, giúp các định chế tài chính thu thập thêm nguồn thông tin người dùng, hành vi và thói quen tài chính của họ. Fintech giúp cắt giảm các chi phí không cần thiết, nâng cao chất lượng dịch vụ thông qua trí tuệ nhân tạo (AI).

Digital banking là gì?

Rủi ro và thách thức của fintech

Nắm bắt những rủi ro các công ty fintech đem lại

Nhiều nghi vấn đặt ra cho ngành fintech rằng nó không thể thay thế vị trí của ngân hàng truyền thống. Bởi Fintech vẫn còn nhiều hạn chế:

  • Giá cổ phiếu của các công ty fintech khiến nhiều người lo lắng khi thường lên xuống thất thường, không có sự ổn định. Những rủi ro về fintech cũng từ đó mà xuất hiện rõ ràng hơn.
  • Mặc dù fintech cung cấp đa dạng dịch vụ, sản phẩm tài chính, tuy nhiên sự tiện lợi, thông minh quá mức khiến nhiều người dùng đặt dấu chấm hỏi to đùng. Họ không hiểu về ngành này hay chưa nắm bắt hết nghĩa vụ và quyền lợi của bản thân. 
  • Dù Ngân hàng Thế giới đã xác minh về tính an toàn, uy tín của fintech tại thị trường Việt Nam và trên thế giới. Nhưng người dùng cần đặt bao nhiêu tin tưởng vào độ an toàn, chính xác của hệ thống xử lý thông tin giao dịch của fintech.
  • Thị trường fintech càng phát triển thì nguy cơ phá sản của một số dịch vụ, công ty truyền thống càng tăng.

Thách thức tiềm ẩn của ngành công nghệ tài chính fintech

Ai cũng thấy được rằng những lợi ích mà fintech mang lại nhưng những rủi ro là điều khó tránh khỏi. Không chỉ thế ngành công nghệ tài chính fintech này còn gặp phải những thách thức mà chính thị trường tài chính kéo theo:

  • Nhiều gia đình thu nhập thấp không có điều kiện sử dụng các dịch vụ thanh toán của ngân hàng.
  • Đối mặt với vấn đề cạnh tranh là điều mà nhiều công ty fintech chắc chắn cần chuẩn bị khi độ “hot” của ngành này khiến nhiều gã khổng lồ công nghệ, tài chính nhảy ùa vào.
  • Vì phát triển quá nhanh, khiến đội ngũ nhân lực không đủ đáp ứng, còn nhiều hạn chế vì fintech tuyển dụng lao động am hiểu cả về công nghệ tài chính. Song, người hiểu về công nghệ lại rất ít biết về tài chính và ngược lại.
  • Thị trường vay vốn còn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Lãi suất, thanh toán, thanh khoản hay nợ xấu mỗi năm lại một tăng theo báo cáo từ các ngân hàng khiến “Cho vay ngang hàng” cũng phải chịu một áp lực tương tự.
  • Dù đã được công nhận, nhưng công nghệ fintech vẫn còn gặp rất nhiều rào cản về pháp luật, pháp lý khiến điều kiện môi trường phát triển bị thu hẹp.

Vậy fintech Việt Nam có những gì đáng chú ý, liệu nó có giống những gì thế giới đang làm, đang đi theo và có như những nhận định trên?

Thị trường Fintech Việt Nam

Tính đến ngày 30 tháng 9, Việt Nam đứng thứ hai trong ASEAN về kêu gọi vốn tài trợ fintech, thu hút đầu tư vào fintech Việt Nam chiếm 36% của toàn khu vực vào năm 2019, chỉ đứng sau Singapore (51%), theo một báo cáo chung của PricewaterhouseCoopers (PWC), United Overseas Bank. (UOB) và Hiệp hội Fintech Singapore.

Fintech Việt Nam và những điều đáng chú ý

Bối cảnh khởi nghiệp fintech Việt Nam

Khởi đầu cho một tương lai phát triển sáng lạn khi ngành fintech tại Việt Nam đã chứng kiến hai thương vụ lớn nhất với những cái tên vô cùng quen thuộc là VNPay với số tiền đầu tư là 300 triệu USD và Momo là 500 triệu USD. Đây là hai thương vụ có vòng tài trợ lớn nhất là lớn thứ 3 trong khu vực tính đến ngày 30 tháng 9 năm 2019, theo nghiên cứu chỉ ra.

Ở Việt Nam, các quỹ đầu tư mạo hiểm ưa chuộng các doanh nghiệp fintech thanh toán , điều này thường xảy ra với các nền kinh tế đang phát triển và là thời kỳ đầu của giai đoạn đi lên của fintech. Các công ty thanh toán chiếm đến 98% tổng số tiền tài trợ fintech Việt Nam vào năm 2019.

Báo cáo Fintech Vietnam cũng chỉ rõ, Việt Nam đang là quốc gia được quan tâm hàng đầu của các quỹ đầu tư mạo hiểm. Đặc biệt là các công ty fintech tại Việt Nam trong lĩnh vực thanh toán, họ được thúc đẩy tiềm năng phát triển bởi tiềm năng kinh tế của một đất nước đông dân, không có ngân hàng số và tỷ lệ sử dụng internet, di động thông minh ngày một tăng mạnh.

Đồng thời đây cũng chính là cơ hội vàng cho các công ty fintech tại Việt Nam khi chính phủ đang có những chương trình thúc đẩy Việt Nam trở thành nền kinh tế không dùng tiền mặt và thí điểm xây dựng ngân hàng số tại các doanh nghiệp fintech và cả thị trường ngân hàng Việt Nam. Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam tính đến ngày 31 tháng 3 năm 2019, lượng giao dịch tài chính, trao đổi tiền tệ, thanh toán trên thiết bị di động tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2018. Thị trường thanh toán di động dự kiến sẽ đạt ngưỡng 70,9 tỷ đô la Mỹ vào năm 2025, tăng từ con số 16 tỷ đô la Mỹ vào năm 2016, theo Allied Market Research.

Tính đến ngày 30 tháng 9 năm 2019, đã có 136 công ty fintech được thành lập tại Việt Nam, xếp sau các quốc gia như Singapore với 1157 doanh nghiệp, Indonesia có 511 doanh nghiệp và Malaysia là 376 doanh nghiệp, đưa Việt Nam trở thành ngành công nghiệp fintech nhỏ nhất.

Hệ sinh thái Fintech Việt Nam 

Hệ sinh thái fintech Việt Nam 2020

Hệ sinh thái các công fintech tại Việt Nam

Hình ảnh đang xem là bản đồ các công ty fintech Việt Nam năm 2020 được tổng hợp lại. Không có gì lấy làm lạ khi phân khúc thanh toán đang nằm ở vị trí số một, với khoảng 37 công ty fintech thanh toán. Nổi bật nhất trong các nền tảng đó bao gồm Momo, Zalo Pay, Moca, VNPay..

Một số công ty fintech ở Việt Nam đang được đánh giá cao

Momo, công ty fintech số 1 Việt Nam, một nền tảng thanh toán di động trực tuyến của M_Services

Lấy cảm hứng từ Alipay và WeChat Pay của Trung Quốc, nền tảng ví điện tử mới nhất của Việt Nam MoMo không ngừng thu hút thêm người dùng mới khi tháng 9 năm 2020 Momo đã cán mốc 20 triệu người dùng. Được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cấp phép, cho phép nên các khách hàng có thể trực tiếp thực hiện các giao dịch không dùng tiền mặt.

Tuy nhiên, điều khiến MoMo trở nên có sức hút đó chính là phạm vi hoạt động. Với mạng lưới điểm giao dịch rộng khắp cả nước đã tạo điều kiện cho không chỉ khách hàng trẻ ở các khu vực thành thị mà các khách hàng ở nông thôn cũng có thể tiếp cận và sử dụng dịch vụ dễ dàng. Các điểm giao dịch lớn, đồng nghĩa với sự phủ sóng rộng khắp là cách Momo thuận lợi trở thành công ty thanh toán hàng đầu Việt Nam.

Với 500 triệu USD huy động được trong ba vòng gọi vốn, tốc độ tăng trưởng của MoMo không có dấu hiệu dừng lại. Sự phổ biến của nó đối với giới trẻ Việt Nam cũng tiếp tục chứng tỏ vị trí của fintech trong tương lai công nghệ Đông Nam Á. 

Moca, đối tác chiến lược của Grab

Moca, ứng dụng thanh toán di động miễn phí dành cho người tiêu dùng Việt Nam. Công ty đã được Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ thanh toán vào năm 2016 và có mạng lưới đối tác với 11 ngân hàng trong nước. Năm ngoái, Grab đã ký kết hợp tác chiến lược để cung cấp dịch vụ thanh toán kỹ thuật số với Moca của Việt Nam.

Zalo Pay, ví điện tử 

Gần đây Zalo Pay mới cho ra mắt tính năng mới “chuyển tiền trực tiếp qua ứng dụng chat Zalo” của chính họ. Dù đã đi sau rất nhiều ví điện tử tại Trung Quốc hay một số quốc gia trên thế giới nhưng tại Việt Nam thì Zalo Pay chính là người mở đường cho dịch vụ này. Đứng sau công ty chủ quản là ZION, họ là chủ của một nền tảng nhắn tin phổ biến tại Việt Nam Zalo và thông qua đó họ cho phép người dùng liên kết thẻ thanh toán để thực hiện thanh toán P2P, thanh toán qua NFC, mã QR, cũng như mua sản phẩm, dịch vụ trực tuyến, nạp tiền trên thiết bị di động và thanh toán tiện ích của họ.

Cho vay ngang hàng (P2P) là một phân khúc phổ biến khác, bao gồm hơn 20 công ty, trong đó Tima, một thị trường tài chính tiêu dùng và nền tảng cho vay P2P, Growth Wealth, một nền tảng cho vay P2P dành cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) tại Việt Nam, cũng như TrustCircle và Vay Muon.

Tima, nền tảng cho vay ngang hàng tại Việt Nam

Tima là một công ty fintech tại Việt Nam tài chính tiêu dùng dựa trên nền tảng cho vay ngang hàng (P2P). Công ty đã ký kết quan hệ đối tác với các tổ chức tài chính, các ngân hàng truyền thống, bao gồm VietinBank và Nam A Bank, đồng thời tuyên bố đã giải ngân khoản vay khoảng 1,7 tỷ USD cho 2,8 triệu người vay và là địa chỉ đầu tư cho hơn 30.000 người cho vay trên nền tảng của mình. Tima tuyên bố đã huy động được 3 triệu đô la Mỹ vòng tài trợ Series B vào tháng 10 từ các quỹ đầu tư mạo hiểm với mực định giá doanh nghiệp là gần 20 triệu đô la Mỹ. Họ cũng đang trong giai đoạn triển khai quá trình huy động vốn đầu tư Series C.

VayMuon

Sau khi đảm bảo vòng tài trợ hạt giống chỉ chưa đầy một năm về trước, VayMuon đã mở rộng để trở thành nền tảng cho vay ngang hàng (P2P) lớn nhất Việt Nam. 

Nền tảng cho vay ngang hàng này cho phép các cá nhân nhận các khoản vay từ người khác mà không cần yêu cầu dịch vụ hay thủ tục tài chính của ngân hàng trước, cắt bỏ được khâu trung gian. Ban đầu VayMuon chỉ hoạt động với 5 người đồng sáng lập vào năm 2017, đến nay, công ty đã có hơn 200 nhân viên tại 4 chi nhánh tại Việt Nam, Myanmar, Thái Lan và Campuchia. Mô hình kinh doanh P2P này rõ ràng đang có đà thể hiện qua mức tăng trưởng đều đặn hàng tháng của VayMuon là 20%. Chưa kể, ứng dụng đã kết nối thành công 2 triệu người vay với 400.000 người cho vay duy nhất. VayMuon đang nỗ lực phổ biến quy trình xử lý hồ sơ vay không cần giấy tờ và tốc độ cao tại Việt Nam. Họ cũng đã bắt đầu hợp tác với cổng thanh toán lớn nhất Việt Nam Nganluong để thâm nhập vào nhiều lĩnh vực fintech hơn, bằng cách mở rộng phạm vi của VayMuon sang thương mại điện tử, quản lý khoản vay theo lương và tài trợ chuỗi cung ứng.

Mạng lưới hệ sinh thái fintech ở Việt Nam cho thấy một tương lai rộng mở và tràn đầy năng lượng của ngành này, không núp bóng, không sợ sệt nữa. Những niềm hy vọng này sẽ mang đến một thị trường đầy cạnh tranh, chất lượng và dần được mở rộng hơn khi các quỹ đầu tư mạo hiểm chọn Việt Nam làm nơi rót tiền.